Sevil Dolmacı Galeri, Mehmet Uygun’un galerideki ilk kişisel sergisi Leb-i Derya’yı duyurmaktan mutluluk duyar.
Uzun soluklu bir üretim sürecinde şekillenen bu sergi, sanatçının hayal ile gerçeklik arasında kurduğu fantastik dünyayı izleyiciyle buluşturur. Uygun’un pratiği; anılardan, çocuklukta şekillenmiş imgelerden, nesnelerden ve renklerin sessiz dilinden beslenir.
Haliç kıyısında, çocukluğunun geçtiği evde kurmaca ile başlayan bu düşsel anlatı; gerçek dışı varlıkların gerçeklikle nasıl yan yana var olabileceğini sorgular. Ailesinin iki katlı ahşap evinin altındaki kuyu, bu kuyunun İstanbul ve Haliç ile kurduğu hayali bağ, surlar, tarihi yapılar, parklar, deniz kenarı, karşı kıyı, tekneler ve balık tutan insanlar… Tüm bu öğeler, sanatçının kırk yıllık pratiğinde katman katman biriken anıların ve bu anılardan tuvale taşınan düşlerin izlerini taşır.
Anneanne ve dedesinden dinlediği masallar, mitolojik öyküler ve fabllar, Uygun’un gerçek dünyanın ötesine geçerek hayal dünyasında yeni bir evren kurmasına olanak tanır. Bu evrende yer alan karakterler, birbirlerinden ne kadar farklı olsalar da aynı duyguları paylaşır, aynı dili konuşur gibidir. Sanatçı, renklerin cümbüşünü masal anlatır gibi fırçasıyla sunar; izleyiciyi hem görsel hem de duygusal bir yolculuğa davet eder.
Eserlerin büyük bir bölümünün isimsiz oluşu bilinçli bir tercihtir. Uygun, izleyicinin esere isim vermesini, onunla kişisel bir bağ kurmasını ister. Böylece hayal gücü, yalnızca sanatçının değil, izleyicinin de üretim sürecine dâhil olduğu bir alana dönüşür. Leb-i Derya, bakmanın ötesine geçerek izleyiciyle samimi bir ilişki kurmayı amaçlayan bir davettir; düş kurmaya, birlikte yol almaya çağırır.
Bu dünyada balıklar suyun dışında, kuş misali uçar; insanlar yan yana dizilerek kenetlenir; zıt renkler bir bütünlük içinde buluşur. Figürler, izleyiciyi içine çeken bir gizem taşır. Gerçekdışı görünmelerine rağmen şiirsel bir dille yaklaşırlar ve izleyiciye samimi bir alan açarlar. Daha önce görülmemiş ama bir yerlerden tanıdık gelen bu figürler, Uygun’un evreninin doğal parçaları gibidir.
Bu fantastik dünyada kötülükten arınmış bir atmosfer hâkimdir; neşe, müzik ve renk ön plandadır. Uygun’un resimleri samimi ve esprili bir dil taşır; toplumla ve bireyle sessizce konuşur. Figürler doğrudan konuşmaz; belki de bu yüzden daha çok şey söylerler. Anlam, açıkça sunulmaz; sessizliğin içinde saklanır. İzleyici ilk bakışta ne gördüğünü tam olarak çözemeyebilir; ancak görüntü zamanla zihinde yer eder, büyür ve çoğalır.
Deniz kızları, kuşlar, kaptanlar ve balinalar izleyiciyi masal dünyasına taşır. Gerçeküstü hayali canlılarla birlikte ney çalan bir figür, müzik kültürünün mirasını düşsel bir evrenle buluşturarak masalsı bir an yaratır; kültürel mirası enstrümanlar aracılığıyla izleyiciye sunar. Bu eser, sanatçının daha önce gerçekleştirdiği enstrüman serisine de bir gönderme yapar ve milletlerarası bir kültürel yolculuğu işaret eder.
Gerçek ile fantastik arasında salınan bu evren, aslında düşlediğimiz bir hayalin nefes almış hâlidir. Uygun’un resimleri, hem kişisel geçmişine hem de kolektif belleğe yapılan bir dönüş niteliği taşır.
Leb-i Derya, 1 Mart’a kadar Sevil Dolmacı İstanbul Galeri’de ziyaret edilebilir.
